Varen op zee? Aan welke veiligheidseisen moet je voldoen?

Op zee kun je te maken krijgen met zware weersomstandigheden, grote golfhoogtes en druk scheepvaartverkeer (met grote beroepsvaart zoals tankers en containerschepen). Verder moet je rekening houden met drukke aanlooproutes naar de havens met aangewezen ankergebieden, meldingsplicht, windmolenparken en meer.

Waar moet je schip aan voldoen?

Waar je schip en bemanning aan moet voldoen is wettelijk geregeld in de Europese richtlijn pleziervaartuigen en de Wet pleziervaartuigen.

Voor de beroepsvaart op zee zijn de richtlijnen vastgelegd in het SOLAS-verdrag (Internationaal Verdrag voor de veiligheid van mensenlevens op zee), waarin onder meer eisen zijn vastgelegd aan constructie, stabiliteit en veiligheidsmiddelen.

Welke categorieën CE-markering zijn er?

Veel recreatievaartuigen hebben een CE-markering. Deze is onderverdeeld in ontwerpcategorieën, die omschrijven waar een schip aan moet voldoen per vaarwater.

• Categorie A, Oceaan: ontworpen voor lange reizen waarbij de windkracht meer dan 8 op de schaal van Beaufort kan bedragen en de golfhoogte meer dan 4 meter kan zijn zonder dat het schip daardoor in de problemen kan komen, bijvoorbeeld op de oceanen.
• Categorie B, Zee: ontworpen voor zeereizen tot windkracht 8 en een golfhoogte van maximaal 4 meter, bijvoorbeeld op zee.
• Categorie C, Kust: ontworpen voor het varen in kustwateren, riviermondingen, baaien, meren en rivieren tot en met windkracht 6 en een golfhoogte van maximaal 2 meter, bijvoorbeeld beperkte kustvaart.
• Categorie D, Beschut: ontworpen voor de vaart in beschutte wateren tot windkracht 4 op de schaal van Beaufort en een golfhoogte van zo’n 0.3 tot 0.5 meter, bijvoorbeeld binnenwateren.

Waar let ik op voordat ik op zee ga?

Er zijn enkele belangrijke zaken met betrekking tot de constructie van het schip waar je op moet letten voordat je de zee op gaat.

De stabiliteit van het schip

Is het schip stabiel genoeg of zelfoprichtend? Je kunt te maken krijgen met hoge golven, en dan heb je genoeg stabiliteit nodig om kenteren te voorkomen.

Veel zeiljachten in categorie A (oceaan) zijn zelfoprichtend, dat wil zeggen dat zij bij kentering vanzelf weer rechtkomen. Bij motorjachten is dit niet altijd het geval. Check voor welke CE-categorie jouw schip is gecertificeerd.

Volledig afsluitbaar

Een boot die de zee op gaat moet volledig afsluitbaar zijn. Als dat niet het geval is kan het schip vol lopen, verliest het stabiliteit en kan uiteindelijk zinken.

Dus, een goed afsluitbare kajuitingang, stevige en waterdichte ramen/patrijspoorten en dekluiken, afsluitbare bakskisten en een zelflozende kuip zijn ten zeerste aan te raden als je het grote water opgaat.

Technische eisen

De technische eisen aan motor, brandstofvoorziening, elektrische inrichting en lenspomp zijn ook omschreven in de CE-normering. Een goed onderhouden motor is nodig om veilig op zee te varen.

Daarnaast zijn goed werkende navigatiemiddelen en navigatieverlichting erg belangrijk.

Veilige tuigage

Specifiek voor zeilboten is tuigage (het touwwerk) van belang. Het staand en lopend want én het bijbehorend beslag moeten in goede conditie verkeren. De brochure Een veilige tuigage geeft tips voor controle en onderhoud.

Een uitgebreide veiligheidsuitrusting

Goede veiligheidsmiddelen aan boord hebben, kan van levensbelang zijn. In onze checklist kun je nagaan wat er aan boord aanwezig moet zijn. Het gaat hierbij om veiligheids-, navigatie- en vaaruitrusting.

Belangrijke vaar- en veiligheidsuitrusting

Hieronder enkele belangrijke vaar- en veiligheidsuitrusting voor op zee uit de advieslijst uitgelicht.

Een reddingsvlot

Zorg dat deze groot genoeg is en voldoende ruimte biedt aan alle opvarenden. Ook is de plek waar het reddingsvlot wordt opgeborgen van belang. Aan dek, of aan de spiegel zijn de beste plek: je moet er in een noodsituatie snel bij kunnen.

Goed ankergerei

Zorg dat dit in orde is, dus twee ankers met voldoende ketting en lijn. Je anker ligt bovendien klaar voor gebruik en hebt het einde van de ankerlijn aan je boot vastgemaakt.

Brandbestrijdingsmiddelen

Brand aan boord is ernstig en op zee moet je dit zelf op kunnen lossen. Goede, gekeurde, brandblussers zijn noodzakelijk.

Grab bag

Overweeg een zogenoemde ‘grab bag’ klaar te zetten: een afgesloten waterdichte container of tas met essentiële veiligheidsmiddelen, waaronder een mobiele marifoon/telefoon/EPIRB en EHBO-middelen die bij een calamiteit direct meegenomen kan worden.

Zorg goed voor je bemanning

Zorg dat je als schipper genoeg vaardigheden en ervaring hebt om veilig op groot water te varen. Je moet de nodige navigatiekennis beheersen en de papieren van het schip op orde hebben. Denk aan bemanningslijst, logboek en eigendomspapieren van de boot.

Weet wat je bemanning wel en niet kan. Houd bijvoorbeeld rekening met zeeziekte en neem pillen mee hiertegen.

Zorg voor voldoende voedsel en water aan boord, goedpassende en gekeurde reddingsvesten voor alle opvarenden en dat iedereen voorzien is van warme, waterdichte kleding.

Meer informatie?

Wil je zelf gaan varen op zee en ruime binnenwateren? Er zijn in Nederland meerdere vaarscholen die gericht lesgeven voor varen op zee. Verder organiseert KNRM in samenwerking met STC de Calamiteitentraining voor watersporters.

Ga je varen langs de kust? Bekijk onze Noordzee-knooppunten op de digitale knooppuntenkaart.

Wil je meer weten over getijden en astronomische data? In samenwerking met de Dienst der Hydrografie hebben we hierover twee artikelen opgesteld:

• ‍Hoe lees je een getijtafel?
• ‍Hoe lees je een stroomatlas?

Goede, veilige vaart!