Als recreant aan boord bij de binnenvaart

Op het water treft beroeps- en recreatievaart elkaar. Andries behoort tot de laatste categorie.  “Wel met veel jaren ervaring en met de nodige papieren,” vult hij aan, “maar ik blijf een recreatieschipper.”

Toch wilde hij weten hoe de gemiddelde beroepsschipper tegen de recreatievaart aankijkt. Om daar een beeld van te krijgen heeft hij 5 dagen meegevaren aan boord van vrachtschip De Alm. Het schip vervoert bulkproducten door de West-Europese binnenwateren. De bestemming is afhankelijk van de lading.

Op maandagochtend stapt hij op in een kleine plaats aan het Mittellandkanal in Duitsland. Met een vracht vol zout wordt de bestemming ditmaal Harlingen. Dat is een kleine 600 kilometer varen.

Meekijken in de stuurhut

Andries is vooral nieuwsgierig naar het varen zelf, dus de stuurhut is de perfecte plek om mee te kijken en vragen te stellen aan de schippers. Meteen wordt hem één ding heel duidelijk: “We kunnen nog zo trots zijn op onze recreatieboten, groot of klein, maar we blijven ‘jachies’ in de ogen van de beroepsschippers. Dat hoor je ook regelmatig over de marifoon. Niet alleen van de schippers, maar ook van sluismeesters.”

Ook dringt het enorme verschil in lengte en gewicht tot hem door. “Je praat al snel over een factor 10 als je beroepsschepen en plezierjachten in lengte vergelijkt.”

Dit betekent ook een beperking in wat de schipper ziet. Als recreatievaarder kun je al gauw in de dode hoek belanden. Blijf daarom goed achterom kijken. Zo zie je of een groot schip je oploopt. Hoe weet je wanneer je genoeg afstand houdt? De vuistregel luidt: als jij de stuurhut kunt zien, dan kan de schipper jou ook zien.

Massa in beweging

Naast de lengte is ook het verschil in gewicht ontzettend belangrijk. “Een geladen binnenvaartschip weegt al snel honderd keer zoveel. Als motorjacht kun je bij een normale vaarsnelheid binnen 50 meter alle snelheid uit je schip halen.”

Dit is wel even anders bij een geladen vrachtschip. Deze kan moeilijk manoeuvreren en heeft soms tot wel 500 meter nodig om stil te liggen. Een snelle koerscorrectie is onmogelijk.

Ook valt het Andries op dat een beroepsschipper veel meer anticiperend vaart. “Je moet blijven kijken naar schepen die nog niet zichtbaar zijn, maar wel al bijvoorbeeld op AIS gesignaleerd worden.”

Passen, meten en overleggen

Wat verder tot hem doordringt, is dat breed water niet automatisch breed vaarwater betekent. Het diepste deel zit normaliter in het midden van het vaarwater. Voor grote schepen betekent dit dat ze soms niet anders kunnen dan het midden van de vaarweg opzoeken, anders hebben ze niet genoeg water onder de kiel.

Door in het midden te varen is er soms weinig ruimte tussen twee grote schepen. Er moet rekening worden gehouden met de zuigende werking, zowel tussen de twee grote schepen als de zuiging die kan ontstaan tussen het schip en de wal.

Om die reden overleggen schippers via de marifoon hoe ze het beste kunnen varen. Vaar je weleens op de grote rivieren, of daar waar ook veel beroepsvaart komt? Overweeg dan om een basiscertificaat marifonie te halen.

Als je een marifoon aan boord hebt ben je verplicht deze uit te luisteren. Op de Nederlandse binnenwateren doe je dit standaard op marifoonkanaal 10. Dit is het schip–schip kanaal en het kanaal dat je moet uitluisteren als je niet in een blokgebied vaart.

Door mee te luisteren hoor je of er grote schepen in de buurt zijn, waardoor je beter kunt anticiperen. “Ook kun je een beetje wennen aan het marifoontaaltje,” grapt Andries.

Samen varen

Een laatste tip van Andries voor de recreatievaart? “Laat als ‘jachie’ duidelijk zien wat je van plan bent. Vaar een heldere en voorspelbare koers en toon in je vaargedrag dat je weet dat er ook ‘grote jongens’ in de buurt zitten. Zo wordt varen voor ons allemaal een stuk plezieriger.”

We willen ambassadeur Andries bedanken voor zijn leerzame bijdrage!